WAŻNE: NA NASZYCH STRONACH STOSUJEMY PLIKI COOKIE
Korzystanie z tej strony bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym, na co wyrażasz zgodę. Możesz w każdym czasie dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies.
Więcej o "Polityce prywatności!

Poświęć chwilę i zarejestruj się: kliknij tutaj aby rozpocząć rejestracje w kilku prostych krokach.
[Artykuł]Kompendium linienia
Like Tree2przydatnych postów
  • 2 napisany przez Pawelnek

Wątek: [Artykuł]Kompendium linienia

Pokaż wyniki od 1 do 4 z 4
  1. #1
    Awatar Pawelnek
    Dołączył
    cze 2007
    Skąd
    Ostrowiec Św.
    Wiek
    26
    Postów
    561

    [Artykuł]Kompendium linienia

    Kompendium linienia na podstawie artykułów roberta.p i marsa

    Wszystkie stawonogi, więc również pająki mają ciało pokryte mocnym chitynowym pancerzem, którego stwardniałe płytki połączone są elastycznymi błonami umożliwiającymi zwierzęciu ruchy. U ptasznika odwłok okryty elastycznym, choć dość wytrzymałym oskórkiem, ma możliwość znacznego zwiększania swej objętości. Jest on, bowiem częścią ciała gdzie pajęczaki gromadzą materiały zapasowe umożliwiające im przetrwanie długiego okresu bez przyjmowania pokarmu. Mieści oprócz tego wiele ważnych dla życia zwierzęcia narządów. Chitynowa powłoka, choć doskonale zabezpiecza ciało przed urazami i utratą wody, jest jednak przeszkodą przy swobodnym wzroście organizmu. Dlatego u wszystkich stawonogów obserwujemy proces nazywany linieniem-w artykule tym omówiony na przykładzie ptaszników.
    Chityna - Oskórek, kutikula (chitynowy pancerz) - zewnętrzny szkielet zbudowany z substancji, zwanej chityną, pokrywający ciało stawonogów (skorupiaków, owadów i pajęczaków). Jest wytworem nabłonka i zawiera jego wydzieliny w postaci związków chemicznych. Oskórek chroni narządy wewnętrzne, jest miejscem przyczepu mięśni, ogranicza wzrost organizmu. Oskórek jest co jakiś czas zrzucany i tworzy się nowy. Zjawisko to nosi nazwę linienia. Do momentu stwardnienia nowego oskórka organizm rośnie.

    Przygotowania do wylinki
    Zrzucenie starego oskórka i zastąpienie go nowym jest skomplikowanym procesem kontrolowanym przez układ hormonalny. Trwają one w zależności od wielkości pająka oraz wieku - od 2 tygodni u małych do kilku miesięcy u większych. Im pająk starszy tym przygotowania trwają dłużej. W czasie tym pająk robi się spokojny, nie przyjmuje pokarmu, prawie zawsze pająk tworzy sobie pajęczynowy dywanik który pokrywa włoskami parzącymi z odwłoka. Zazwyczaj siedzi cały czas w swojej kryjówce. Od kilku dni młode do ok. 3 tygodni (starsze) przed wylinką ciało pająka zaczyna zmieniać kolor. Spowodowane jest to wydzielaniem pod pancerzem enzymów służących do oddzielenia starej skóry od nowej. Na krótki czas przed samą wylinką ciało zmienia z powrotem kolor na nieco jaśniejszy - w tym momencie nowa skóra oddzieliła się od starej. Niedługo potem następuje chwila samego linienia. Niektóre-szczególnie duże ptaszniki nie kopią nor i wylinkę przechodzą na powierzchni. U gatunków nadrzewnych oprzęd jest szczelnie zamykany, tworząc komorę, do której z zewnątrz nie ma dostępu. Widząc takie przygotowania nie należy niepokoić pająka i niszczyć jego kryjówki, gdyż i tak będzie ją odbudowywać, a nasze działania powodują tylko niepotrzebny stres zwierzęcia.





    Symptomy nadchodzącej wylinki

    Pająk nie chce jeść
    Przed linieniem, pająk zazwyczaj nie jest zainteresowany pokarmem. Czasem nie zwraca na pokarm uwagi, czasem wręcz panicznie przed nim ucieka, zdarzają się przypadki ze pająk zabije a nie zje. Takie zachowanie najczęściej oznacza, że zbliża się linienie. Chociaż może oznaczać, że pająk jest najedzony, albo w danej chwili pokarm go nie interesuje. Można odczekać godzinkę i zobaczyć co się stanie, jeśli np. świerszczyk będzie dalej buszował koło pająka, to należy go wyjąć z dwóch powodów:
    -stresuje pająka
    -świerszcz w terrarium podczas linienia może uszkodzić bezbronnego pająka.
    Czasami owszem, pająk może coś zjeść nawet kilka godzin przed linieniem, ale wiadomo, z dzikimi zwierzętami bywa różnie.


    Pająk zabarykadował wejście do kryjówki
    To typowe zachowanie nadrzewnych. Jeśli pająk zalepi swoje gniazdo to znaczy, że chce w nim spokojnie wylinieć, i nie należy takiemu pajączkowi przeszkadzać (otwierać gniazda itp.) gdyż możemy tylko w ten sposób zaszkodzić, czasami wydaje się że miejsce które wybrał pająk jest za małe do przejścia wylinki, ale uwierzcie że pająk sam wie najlepiej.

    Pająk pociemniał i wyczesał włoski
    Pociemnienie oskórka ptasznika jest jednym z pierwszych i podstawowych symptomów nadchodzącej wylinki. Widoczny jest również charakterystyczny połysk na odwłoku. Jeśli pająk wcześniej wyczesał włoski z odwłoka, to powstałe jasne miejsce na odwłoku może punktowo przybierać ciemnego koloru.

    Pająk zrobił dużo pajęczyny (tzw.dywanik)
    Właśnie na tym "dywaniku" pająk będzie liniał, dodatkowo na tę "konstrukcję" wyczesze swoje włoski z odwłoka (w przypadku ptaszników naziemnych Nowego Świata). Jest to normalne zjawisko, więc nie należy usuwać z terrarium ani psuć owego oprzędu (chyba, że dywan pokrył się pleśnią, lub wszystko dookoła się nią pokryło, wtedy należy wymienić podłoże).

    Pająk zakopał się w ziemi
    W przypadku gdy ptasznik nie ma odpowiednich warunków do linienia na powierzchni podłoża (niedogodna temperatura, stres, brak kryjówki), wówczas występuje duże prawdopodobieństwo, że przejdzie wylinkę pod ziemią. Wtedy nie należy wykopywać pająka. Zjawisko to najbardziej powszechne jest u młodych.


    Częstotliwość wylinki

    Częstotliwość linienia uzależniona jest od gatunku, wieku, temperatury i wilgotności otoczenia oraz ilości podawanego pokarmu. Można przyjąć, że przy obfitym karmieniu i temperaturze ok. 26-28 st.C w dzień, a 22-24 st.C w nocy, w kilku pierwszych stadiach rozwojowych proces ten zachodzi, co 3-6 tygodni. Potem czas ten wydłuża się systematycznie nawet do kilkunastu miesięcy. Niższe temperatury powodują przedłużenie tego okresu. W takiej sytuacji nawet młode mogą nie linieć 4-6 miesięcy, podrostki jeszcze dłużej. Do osiągnięcia dorosłości zazwyczaj potrzeba 8-11 wylinek u samców i 10 -14 u samic. Dojrzałe osobniki męskie nie linieją już do końca życia. Zdarzające się wyjątkowo wylinki dorosłych samców kończą się prawie zawsze śmiercią i są związane z zaburzeniami hormonalnymi. Natomiast samice linieją przez całe życie, najczęściej raz na 10-16 miesięcy. Pierwsze co sie dzieje to zmiana pozycji. Małe pajączki (ok. do 5 wylinki) linieją w pozycji normalnej lub lekko na boku, starsze kładą się na plecy. Aby położył się w pozycji obróconej, pająk podkurcza pod siebie wszystkie lewe lub prawe odnóża by potem, sie przewrócić na bok.

    Cele linienia

    Głównym i podstawowym celem linienia jest oczywiście umożliwienie wzrostu i dalszego rozwoju organizmu. Oprócz tego jednak jest to proces, który przynosi zwierzęciu wiele innych korzyści. W trakcie codziennej aktywności okrywy ciała ulegają naturalnemu zużyciu. Szczecinki czuciowe i drobne włoski na wewnętrznych powierzchniach stóp ulegają wytarciu i połamaniu. Zmniejsza to sprawność pająka w wykrywaniu i lokalizowaniu zdobyczy i potencjalnych zagrożeń, jak również utrudnia poruszanie po gładkich i pionowych powierzchniach. Uszkodzeniom i utracie podlegają również kończyny i ich części. Wylinka umożliwia gojenie ran i regeneracje ubytków. U młodych osobników następuje to w ciągu 2-3 linień, u dorosłych samic odnóża odrastają wolniej i nie zawsze osiągają normalne rozmiary. U gatunków posiadających szczecinki drażniące następuje ich całkowite odrośnięcie, co przywraca pająkowi zdolności obronne. W trakcie wylinki dochodzi też do stopniowego rozwoju narządów płciowych ptaszników. U samic rozwijają się stopniowo, i w końcu uzyskują ostateczną formę. Sfinalizowanie tego procesu można rozpoznać po obecności spermateki połączonej ze szczeliną płciową na spodniej stronie odwłoka. Dorastające samce w trakcie ostatniej wylinki zmieniają proporcje i budowę zewnętrzną ciała, przystosowując je do funkcji rozrodczych - wykształcają się haki na goleniach(nie u wszystkich gatunków),wydłużają się odnóża, zaś na nogogłaszczkach tworzą się narządy kopulacyjne - bulbusy.







    Przebieg wylinki

    Gdy organizm ptasznika jest już przygotowany do podjęcia tego skomplikowanego procesu, możemy zaobserwować nagły wzrost aktywności. Gatunki naziemne i podziemne rozpoczynają tkanie gęstej pajęczynowej "maty". Często jest ona wykładana szczecinkami drażniącymi. W tym czasie zwierzę często przerywa prace i odpoczywa. Cały proces trwa od kilkunastu minut do nawet kilkunastu godzin (u dużych osobników). Kiedy podłoże jest już odpowiednio wykończone pajęczyną, pająk odwraca się na niej na stronę grzbietową i nieruchomieje.
    Gatunki nadrzewne często zaczepiają się nogami w górnej części swego oprzędu, tak by grawitacja pomogła im w trakcie wychodzenia ze starego oskórka. Znieruchomiałego ptasznika nie należy pod żadnym pozorem niepokoić. W tym czasie w jego ciele zachodzą liczne zmiany. Pomiędzy stary i nowy pancerz zostają wprowadzone specyficzne enzymy powodujące rozmiękczenie i rozpłynięcie warstwy oskórka wewnętrznego (endocuticuli). W wyniku tego następuje rozwarstwienie między powierzchniowym oskórkiem i warstwą twórczą. Frakcja płynna zostaje częściowo resorbowana ,czasem nawet w 2/3. Jej składniki wykorzystywane są do budowy nowego oskórka (kutykuli). Jednocześnie powstaje następna generacja zakończeń nerwowych, oczu, włosków na całym ciele, oraz zewnętrznych narządów zmysłu. Teraz może się rozpocząć proces linienia. Ponieważ po linieniu odnóża są miękkie i nie mogą utrzymać ciężaru całego ciała, większość pająków wisi na nici stroną grzbietową w dół, a formy naziemne specjalnie kładął się na grzbiet. Przez następne minuty pająki nie wykonują pozornie żadnego ruchu. W tym czasie narządy wewnętrzne pająków intensywnie pracują. Czynnikiem napędzającym linienie jest celowe i miejscowe podwyższenie ciśnienia krwi. U pająków domowych z rodzaju Tegenaria podwyższa się ono z 0,2 atm do 0,4 atm. Hemolimfa pająków jest silniej pompowana przez naczynie grzbietowe, które rozszerza się do 180 % swojej początkowej wielkości.

    Równocześnie odwłok marszczy się w 2/3 swojej poprzedniej wielkości. Następnie okrywa chitynowa pęka zwykle w określonym miejscu, najczęściej na grzbiecie. Teraz wystarczy kilka ruchów szczękoczułkami i stary skórek, począwszy z przodu od brzegu płytki grzbietowej, zaczyna pękać. Pęknięcie to szybko przechodzi aż do odwłoka, a stary skórek w części grzbietowej odpada jak wieczko. Następnie obieg krwi koncentruje się głównie w części odwłoka, którego oskórek zaczyna pękać. W tym czasie „nowe” odnóża są wyjmowane ze starego oskórka, przy czym wszystkie już istniejące połączenia nerwów są przerywane. Wreszcie w czasie, kiedy nowy oskórek się rozprostowuje, pająk powoli ostatecznie uwalnia ze starego skórka. Stopniowo nowa pokrywa chitynowa twardnieje i powoli blade ciało pająków odzyskuje pierwotny kolor. Zabarwienie ciała stawononogów zależy od rozkładu barwików w warstwie zewnętrznej, a także od zabarwienia komórek hipodermy. Chityna jest wielocukrem, który po kilku tygodniach zostaje rozłożony przez bakterie i grzyby.
    Połączenia nerwowe biegnące do włosków czuciowych i narządów zmysłów zostają "przyłączone" do nowych organów. To samo dzieje się z mięśniami i punktami ich przyczepu na szkielecie zewnętrznym.
    Faza znieruchomienia trwa od około 30 minut u najmłodszych, do nawet 12 godzin u starszych samic. Pompując limfę z odwłoka do głowotułowia pająk zwiększa znacznie ciśnienie w jego wnętrzu. W pewnym momencie następuje pęknięcie oskórka na "szwie" karapaksu. Często pękają też nieco boki odwłoka. Przez powstały otwór ptasznik wydostaje się powoli na zewnątrz, za pomocą nóg zsuwając z siebie starą powłokę ciała. Może mu to zająć od kilku minut do paru godzin-zależnie od wielkości zwierzęcia. Gdy wylinka jest już zrzucona, serce tłoczy limfę do kończyn i innych części ciała, by nadać im nową wielkość. Pająk w tym czasie porusza intensywnie odnóżami, rytmicznie zginając je i prostując. Nadaje im to właściwy kształt i ostatecznie je formuje. Nim kutikula zacznie twardnieć, ciało ma już nowe rozmiary. Po dłuższym czasie ptasznik odwraca się z powrotem na odnóża i jest już zdolny do niewprawnego poruszania się. Jego jasne, miękkie ciało nadal jest bardzo podatne na uszkodzenia. Należy mu zapewnić spokój i nie dotykać go. Przestrach i gwałtowna ucieczka często doprowadzają do uszkodzeń kończyn. Z wyjęciem wylinki (np. w celu sprawdzenia płci) warto zaczekać przynajmniej kilka godzin, by zwierzę nieco stwardniało i poruszało się bardziej sprawnie. Wtedy można już to zrobić-jednak delikatnie i z wyczuciem, by nie stresować naszego pupila.
    ŚmiałyMurlok i SpiderBlue uważacie to za przydatne.

  2. #2
    Awatar Pawelnek
    Dołączył
    cze 2007
    Skąd
    Ostrowiec Św.
    Wiek
    26
    Postów
    561
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!

  3. #3
    Awatar x_warrior
    Dołączył
    paź 2007
    Wiek
    33
    Postów
    430
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!
    Tylko osoby z czarnym ptakiem w avatarze udzielają najlepszych porad

  4. #4
    mpx
    mpx jest nieaktywny

    Dołączył
    sie 2006
    Wiek
    29
    Postów
    726
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!

Informacje o wątku

Użytkownicy przeglądający ten wątek

Aktualnie 1 użytkownik(ów) przegląda ten wątek. (0 zarejestrowany(ch) oraz 1 gości)

Podobne wątki

  1. [Artykuł]Kompendium Anatomii
    Przez Pawelnek w dziale Artykuły
    Odpowiedzi: 3
    Ostatni post / autor: 13-09-08, 07:00
  2. [Kompendium - rozmnażanie]
    Przez mpx w dziale Rozmnażanie/dopuszczanie
    Odpowiedzi: 0
    Ostatni post / autor: 19-10-07, 18:41

Tagi dla tego wątku

Zakładki

Zakładki

Uprawnienia umieszczania postów

  • Nie możesz zakładać nowych tematów
  • Nie możesz pisać wiadomości
  • Nie możesz dodawać załączników
  • Nie możesz edytować swoich postów
  •