WAŻNE: NA NASZYCH STRONACH STOSUJEMY PLIKI COOKIE
Korzystanie z tej strony bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Twoim urządzeniu końcowym, na co wyrażasz zgodę. Możesz w każdym czasie dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies.
Więcej o "Polityce prywatności!

Poświęć chwilę i zarejestruj się: kliknij tutaj aby rozpocząć rejestracje w kilku prostych krokach.
BTS Co kryje się w nazwie?
Pokaż wyniki od 1 do 7 z 7
  1. #1
    Emeryt Awatar Neph
    Dołączył
    maj 2007
    Wiek
    31
    Postów
    109

    Co kryje się w nazwie?

    Co kryje się w nazwie?
    Ronald N. Baxter

    Listopad 2010, BTS 26 (1)

    Angielskie nazwy roślin i zwierząt są w użyciu już od XVIII wieku, kiedy to przyrodnicy zaczęli je wymyślać na własne potrzeby. Dziś nazwy te istnieją praktycznie dla całej flory i fauny, i używane są we wszystkich krajach anglojęzycznych.

    Najbardziej popularnymi grupami, dla których stworzono nazwy angielskie, były ssaki, ptaki, motyle i ćmy, ważki oraz pospolite kwiaty i drzewa, a to dlatego, że były one łatwo rozpoznawalne i często przedstawiane w książkach. Innym grupom nie poświęcono aż tyle uwagi, prawdopodobnie dlatego, że były mniej popularne i trudniej było je znaleźć. Do tych grup należały m.in.: chrząszcze, muchy, pająki czy pluskwiaki. Czasami bardzo duże, zaskakujące i dziwne stworzenia, takie jak egzotyczny rogaty chrząszcz, na widok którego ludzie krzyczeli „o rany!”, otrzymywały swe nazwy, lecz niewiele znaczące gatunki wciąż były pomijane.

    Obecnie sytuacja nieco się zmieniła, aczkolwiek wiele chrząszczy, much i pająków wciąż nie posiada angielskich nazw. Głównym powodem tego jest fakt, iż nie wyróżniają się one niczym szczególnym, a ich nieuchwytna natura sprawiła, że są przedmiotem badań specjalistycznych.

    Nazwa angielska powinna opisywać podmiot lub być z nim powiązana w inny sposób. Biorąc pod uwagę motyle: Orange Tip1 (łac. Anthocharis cardamines; pl. zorzynek rzeżuchowiec) jest tak nazwany ze względu na pomarańczowe zakończenia przednich skrzydeł samców i dlatego też łatwo go rozpoznać. Z kolei Holly Blue2 (łac. Celastrina argiolus; pl. modraszek wieszczek) zawdzięcza swą nazwę roślinie, którą jest ostrokrzew. Mimo tego, iż larwy tego motyla wiosną żywią się pąkami, jagodami i liśćmi ostrokrzewu, a jesienią żerują na bluszczu, nazwa pozostaje niezmienna. Niewielkie jasnobrązowe motyle spotykane latem na łąkach nazywane są w języku angielskim Small Skippers (łac. Thymelicus sylvestris; pl. karłątek ceglasty) i Large Skippers3 (łac. Ochlodes sylvanus; pl. karłątek kniejnik). Motyle te bardzo łatwo rozpoznać, a na ich nazwy wpływ mają zarówno rozmiary, jak i specyficzny styl latania.

    Niektóre ćmy swoją nazwę zawdzięczają roślinom, którymi się żywią, np.: Lime Hawk (łac. Mimas tiliae; pl. nastrosz lipowiec), Poplar Hawk (łac. Laothoe populi; pl. nastrosz topolowiec) czy Bedstraw Hawk4 (łac. Hyles gallii; pl. zmrocznik przytuliak). Zdarzają się jednak jeszcze dziwniejsze nazwy, takie jak Old Lady5 (łac. Mormo maura; pl. straszka saracenka). To ogromna ćma w odcieniu jasnego i ciemnego brązu, a rozpiętość jej skrzydeł sięga 75 mm. Istnieje przekonanie, że jej nazwa wywodzi się od starszej damy noszącej szal na ramionach, którą straszka saracenka przypomina swoim wyglądem. Elephant Hawk6 (łac. Deilephila elpenor; pl. zmrocznik gładysz) to kolejna osobliwa nazwa pięknej ćmy o różowo-oliwkowym ubarwieniu. W tym wypadku nazwa nie pochodzi od samej ćmy, lecz od jej larwy, która jest czarnoszara. Jej sposób poruszania się powoduje rozciąganie przednich, smukłych segmentów, które przypominają trąbę słonia. Wszystkie wyżej wymienione nazwy motyli i ciem łatwo zapamiętać i odnieść do konkretnego gatunku.

    Jakkolwiek, nazwy niektórych ciem, takich jak: Old Lady, Chimney Sweep7 (łac. Odezia atrata; pl. biesek murzynek), Heart and Dart8 (łac. Agrotis exclamationis; pl. rolnica czopówka), Black Footman9 (w tej kwestii źródła są bardzo nieprecyzyjne – z moich poszukiwań w Natural History Museum wynika, iż dokonano kilku rewizji i chodzi o gatunek zwany Red-necked Footman10; łac. Atolmis rubricollis; pl. powrózka rudoszyjka – przypis tłumacza) i Grey Dagger11 (łac. Acronicta psi; pl. wieczernica strzałówka) wcale nie są opisowe, a zatem dlaczego są one nazywane w taki sposób, skoro brak w tym ładu i składu? Jedynie eksperci są w stanie prawidłowo nazwać konkretne gatunki.

    Ta sama sytuacja tyczy się ptaszników, ponieważ niewiele angielskich nazw kojarzy się z danym gatunkiem. Zdarza się nawet, iż jeden gatunek posiada kilka nazw potocznych używanych zamiennie, co dodatkowo powoduje szereg nieścisłości, zwłaszcza pośród osób korzystających wyłącznie z nazw angielskich.

    Brachypelma vagans jest tego dobrym przykładem, posiada bowiem dwie odmienne nazwy – Black Velvet Tarantula12 oraz Red Rump Tarantula13. Kiedy go hodowałem, ciężko było mi wytłumaczyć, że tyczą się tego samego ptasznika. Niejednokrotnie „Black Velvet” dojrzewał w „Red Rump” i odwrotnie. W każdym razie, to wciąż Brachypelma vagans! Gdyby tylko nazwy łacińskie funkcjonowały w powszechnym użyciu nie byłoby takiego problemu.


    Brachypelma vagans – Black Velvet czy Red Rump? © Ron Baxter


    Oto kolejny przykład mylącej nazwy – Campina Grande Salmon Pink Bird Eater14. To nic innego jak Lasiodora parahybana – bardzo duży, czarnobrązowy ptasznik z długimi, różowymi włoskami oraz czarnobrązowymi włoskami parzącymi. Choć wiele osób pyta mnie o „łososiowego ptasznika”, parahybana z pewnością nie jest różowa jak sugeruje jej angielska nazwa. O ile łatwiej byłoby korzystać z nazw łacińskich? Mimo wszystko po co używać sześciu słów skoro w zupełności wystarczą dwa?


    Lasiodora parahybana (Campina Grande Salmon Pink Bird Eater) to piękny czarnobrązowy ptasznik. © Ron Baxter


    Większość gatunków z rodzaju Lasiodora jest głównie czarna lub czarnobrązowa z czerwonymi lub jasnobrązowymi włoskami, a dodatkowo włoski znajdujące się na odnóżach mogą być długie i jasno ubarwione.

    Lasiodora difficilis jest dużym gatunkiem o aksamitnie czarnym karapaksie i odnóżach tego samego koloru, które porośnięte są mieszaniną jasnych i rdzawobrązowych włosków. Rdzawe włoski są gęstsze na udach i odwłoku. Angielska nazwa tego ptasznika to Paulo Fiery-Red Rump Bird Eater15, przez co może być mylony z Brachypelmą vagans (ang. Red Rump Tarantula).


    Lasiodora difficilis. Chociaż Paulo Fiery-Red Rump Bird Eater bywa mylony z B. vagans, jego odwłok wcale nie jest czerwony. © Ron Baxter


    Identyfikacja ptaszników przy pomocy ich angielskich nazw może przysporzyć wiele trudności osobom nieznającym taksonomii.

    Jednakże istnieje grupa ptaszników, którą można identyfikować wykorzystując angielskie nazewnictwo. To rodzaj Poecilotheria. Te piękne pająki zamieszkujące południowe Indie i Sri Lankę przykuwają uwagę niemal każdego – są duże i pięknie ubarwione, oraz dobrze wpasowują się w swoje angielskie nazwy. Niestety, nazwy te nie są ani opisowe, ani pomysłowe.

    W późnym XIX wieku Reginald Pocock opisał 9 gatunków w obrębie rodzaju Poecilotheria, które ogólnie nazwał „Wspaniałymi Pająkami Indyjskimi”. Ptaszniki te, upstrzone są czarnymi i szarymi plamkami, co zapewnia im doskonały kamuflaż na drzewach, które zamieszkują. Pocock odnosił się do tych znaczeń nazywając je „zdobieniami”, "ornamentami".

    Przymiotnik „zdobiony” występuje tylko w kilku spośród angielskich nazw. Zamieszkująca Sri Lankę Poecilotheria bara (obecnie według The World Spider Catalog, Version 12.5 by Norman I. Platnick: P. bara Chamberlin, 1917 = P. subfusca Pocock, 1895 - przypis tłumacza) nazywana jest Yellow-Backed Chocolate Bird Eater16. Z kolei P. fasciata zwana jest Sri Lanka Ornamental Black and White17, podczas gdy P. regalis to także Ornamental Black and White18. P. uniformis nazywa się Sri Lankan Uniform-Coloured Pale Legs19, a P. vittata (P. vittata Pocock, 1895 = P. striata Pocock, 1895 - przypis tłumacza) to po prostu Mannar Olive-Yellow20.

    Angielskie nazwy są bardzo niespójne, poza tym nie podpowiadają do jakiej grupy pająków należy się odnieść. Przede wszystkim, właściwa nazwa grupy to podstawa. P. regalis powiązany jest z królewskością (łac. regalis – królewski – przypis tłumacza), przez co określenie „Indyjski Pająk Królewski” wydaje się być idealne. Idąc tym tropem, mogłyby zaistnieć następujące nazwy: P. regalis – Indian Pink-Banded Regal Spider21 (posiada różowy pasek na brzusznej części odwłoka), P. fasciata – Sri Lankan Variegated Regal Spider22, P. uniformis – Sri Lankan Pale Regal Spider23, P. striata – Indian Striated Regal Spider24, P. ornata – Sri Lankan Ornate Regal Spider25.


    Poecilotheria regalis, jeden ze „Wspaniałych Pająków Indyjskich”. © Ron Baxter


    Odkąd ustalono, iż wspomniane pająki to gatunki indyjskie, nazwy te mogłyby zostać skrócone do: Pink-Banded Regal Spider21, Variegated Regal Spider22, Pale Regal Spider23, Striated Regal Spider24 i Ornate Regal Spider25.

    Meksykański rodzaj Brachypelma po kilku poprawkach również wpasowuje się w angielskie nazewnictwo. B. smithi (Mexican Red-Knee26), trzymany w zoo od przeszło siedemdziesięciu lat jest prawdopodobnie pierwszym gatunkiem, któremu nadano angielską nazwę. Opisowa nazwa sprawia, że pająka bardzo łatwo rozpoznać dzięki jego czerwonym „kolanom” (patellae). Innym trafnie nazwanym gatunkiem jest Brachypelma auratum. Z wyglądu przypomina smithi, jest jednak ciemniejsza i smuklejsza, a jej „kolana” z żywymi, ognistoczerwonymi wzorami zręcznie tłumaczą nazwę Flame-Knee27.


    Brachypelma smithi znana jest pod nazwą Mexican Red-Knee od ponad 70 lat. © Ron Baxter


    Pozostałe gatunki rodzaju nie są już tak trafnie nazwane. B. baumgarteni to po prostu Michoacán Orange28. Pomarańczowe, co? Z drugiej strony B. boehmei to niewątpliwie Guerrero Orange-Legs29, a emilia – Mexican Red-Leg30. Ale żeby klaasi nazwać Acapulco Lesser Orange31? Ponownie, pomarańczowe, co nie? Bez znaczenia jak długo szukam, nie potrafię znaleźć Acapulco Orange, dlaczego więc B. klaasi jest tym „mniejszym”?

    Zatem jakie są zalety angielskiego nazewnictwa? Ponad 600 gatunków ptaszników posiada swoje nazwy w języku angielskim, ale co z tego skoro przeciętny hobbysta najprawdopodobniej nie będzie miał okazji znaleźć się w posiadaniu większości z tych pająków? Kolekcje eksponatów przechowywane są na półkach muzealnych sekcji arachnologicznych, gdzie tylko naukowcy i badacze mogą je analizować, a oni z pewnością nie będą zainteresowani angielskimi nazwami.

    A więc czy znajdzie się miejsce dla angielskich nazw w tej wyjątkowo naukowej dziedzinie historii naturalnej? Moim zdaniem nie. Większość hobbystów korzystających z angielskiego nazewnictwa, których w swoim życiu poznałem, używało tych nazw tylko dlatego, że ich zdaniem łacińskie nazwy gatunkowe są zbyt trudne do wymówienia, a w szczególności słowa takie jak: Poecilotheria, Brachypelma, Citharischius; Avicularia, Eurypelma czy parahybana.

    Spory procent tej trudności ulatuje, kiedy podzielimy konkretne słowo na sylaby. W taki oto sposób mamy następujące przykłady: Poe-sil-o-ther-ia; Brak-y-pel-ma; Sith-aris-ki-us; A-vic-ular-ia; Eu-ryp-elma i pa-ra-hyba-na.


    Brachypelma auratum trafnie zwana jest Flame-Knee. © Ron Baxter


    Słowa podzielone na sylaby z czasem stają się tak łatwe do wymówienia, że wymowa ich z normalną szybkością nie sprawia więcej trudności.

    Czasami również tak proste nazwy jak smithi są błędnie wymawiane. Litery „i” znajdujące się na końcu wyrazu powinny być wymawiane jak /i:/32, nazwy zakończone na „ii” wymawia się /i:-ai/33, podczas gdy dwa ”ii” razem w środku nazwy – /i:-i:/34.

    Nie martw się jeżeli nie jesteś w stanie wypowiedzieć nazw naukowych podczas pierwszej styczności z nimi. Z czasem sam z pewnością zauważysz, że krótkie łacińskie słowa sprawiają Ci mniej trudności niż angielskie związki wielowyrazowe.

    Najważniejszym powodem motywującym do nauki nazw łacińskich jest fakt, iż są to nazwy używane na całym świecie. Jeżeli nie zna się nazw naukowych, nie zrozumie się większości książek i czasopism poświęconych arachnologii.

    Nawet jeśli nie potrafisz wymówić wszystkich nazw gatunkowych, ucz się i ćwicz i w ten sposób dołącz do ogólnoświatowego bractwa arachnologów!


    Article has been written with permission from The British Tarantula Society.
    All photos are copyrighted to The British Tarantula Society.




    Poniżej zamieszczam drobne przypisy tłumaczeniowe mojego autorstwa, które wydały mi się być najbardziej zbliżone do tematu:

    1 – orange – pomarańczowy; a tip – koniuszek, zakończenie.
    2 – a holly – ostrokrzew; blue – niebieski.
    3 – small – mały; large – duży; a skipper – skoczek (od „to skip”: omijać, podskakiwać).
    4 – lime – lipa; poplar – topola; bedstraw – przytulia (rodzaj roślin z rodzaju marzanowatych); hawk – jastrząb, łupieżca.
    5 – old – stary, sędziwy; lady – dama.
    6 – elephant – słoń; hawk – jastrząb, łupieżca.
    7 – chimney sweeper – kominiarz.
    8 – heart – serce; dart – strzałka, rzutka (nazwa prawdopodobnie pochodzi od wzoru na skrzydłach).
    9 – black – czarny; footman – lokaj.
    10 – red-necked – o czerwonym karku, kołnierzu; footman – lokaj.
    11 – grey – szary, ponury; dagger – sztylet.
    12 – black – czarny; velvet – aksamit; tarantulatarantula (jest to błędnie używana nazwa, chodzi o ptasznika).
    13 – red – czerwony; rump – odwłok; tarantulatarantula (jest to błędnie używana nazwa, chodzi o ptasznika).
    14 – Campina Grande – Campina Grande (miasto w północno-wschodniej Brazylii); salmon pink – łososiowy; bird eater – ptasznik.
    15 – Paulo - São Paulo (miasto w południowo-wschodniej Brazylii); fiery-red – ognistoczerwony, rudy; rump – odwłok; bird eater – ptasznik.
    16 – yellow-backed – żółtogrzbiety, o żółtym grzbiecie; chocolate – czekoladowy; bird eater – ptasznik.
    17 – Sri Lanka – zamieszkujący Sri Lankę; ornamental – zdobiony; black and white – czarno-biały.
    18 – ornamental – zdobiony; black and white – czarno-biały.
    19 – Sri Lankan – zamieszkujący Sri Lankę; uniform-coloured – jednolity, jednolitego koloru; pale – jasny; legs – odnóża.
    20 – Mannar – Zatoka Mannar (otwarta zatoka na Oceanie Indyjskim); olive-yellow – oliwkowo-żółty.
    21 – Indian – indyjski; pink-banded – różowowstęgi, z różową wstęgą; regal – królewski; spider – pająk.
    22 – Sri Lankan – zamieszkujący Sri Lankę; variegated – wielobarwny; regal – królewski; spider – pająk.
    23 – Sri Lankan – zamieszkujący Sri Lankę; pale – jasny; regal – królewski; spider – pająk.
    24 – Indian – indyjski; striated – pręgowany; regal – królewski; spider – pająk.
    25 – Sri Lankan – zamieszkujący Sri Lankę; ornate – ozdobny; regal – królewski; spider – pająk.
    26 – Mexican – meksykański; red-knee – czerwonokolanowy.
    27 – flame-knee – ognistokolanowy.
    28 – Michoacán – Michoacán de Ocampo (stan w południowo-zachodnim Meksyku); orange – pomarańczowy.
    29 – Guerrero – Guerrero (stan w południowo-zachodnim Meksyku); orange-legs – pomarańczowonogi.
    30 – Mexican – meksykański; red-leg – czerwononogi.
    31 – Acapulco – Acapulco de Juárez (miasto w południowo-zachodnim Meksyku w stanie Guerrero); lesser – mniejszy; orange – pomarańczowy.
    32 – długie „i”.
    33 – długie „i” + dyftong „ai”.
    34 – długie „i” + długie „i”.

    Tłumaczenie: Neph
    Original Rudeboy Style

  2. #2
    Awatar S0aP
    Dołączył
    kwi 2012
    Skąd
    Wa-wa
    Wiek
    25
    Postów
    80
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!

  3. #3
    Awatar orzechova
    Dołączył
    cze 2006
    Wiek
    30
    Postów
    881
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!

    kiełkuj zielonym do góry!

  4. #4
    Awatar Maythis
    Dołączył
    mar 2010
    Płeć
    Wiek
    24
    Postów
    232
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!

  5. #5
    Awatar majtkinadrodze
    Dołączył
    gru 2008
    Płeć
    Skąd
    Lublin
    Wiek
    25
    Postów
    1,596
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!
    EnDeZet: sikac pod wiatr to jak...
    Ziolcz : rurki z kremem

  6. #6
    Emeryt Awatar Neph
    Dołączył
    maj 2007
    Wiek
    31
    Postów
    109
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!
    Original Rudeboy Style

  7. #7
    Emeryt Awatar Makbeto
    Dołączył
    maj 2009
    Płeć
    Skąd
    Legnica
    Wiek
    30
    Postów
    623
    Witaj Nieznajomy! Jeśli chcesz przeczytać cały wątek zarejestruj się bądź zaloguj!
    Uwaga! Zmiana nicku z vicek9marek na Makbeto Uwaga!

Informacje o wątku

Użytkownicy przeglądający ten wątek

Aktualnie 1 użytkownik(ów) przegląda ten wątek. (0 zarejestrowany(ch) oraz 1 gości)

Tagi dla tego wątku

Zakładki

Zakładki

Uprawnienia umieszczania postów

  • Nie możesz zakładać nowych tematów
  • Nie możesz pisać wiadomości
  • Nie możesz dodawać załączników
  • Nie możesz edytować swoich postów
  •